Jak przygotować projekt do druku?
CMYK, spady, marginesy i rozdzielczość bez tajemnic

Przygotowanie projektu do druku to osobny i bardzo ważny etap pracy grafika. Liczy się tutaj nie tylko estetyka, dobór kolorów czy odpowiednia typografia, ale również szereg parametrów technicznych, których na pierwszy rzut oka po prostu nie widać.

CMYK, RGB, spady, marginesy bezpieczeństwa, rozdzielczość, format PDF to dla osoby, która nie zajmuje się grafiką na co dzień, mogą brzmieć dość skomplikowanie. W rzeczywistości każdy z tych elementów ma bardzo konkretne zadanie.

To właśnie od prawidłowego przygotowania pliku zależy, czy po wydrukowaniu nie pojawią się białe krawędzie, zdjęcia będą odpowiednio ostre, tekst nie zostanie przycięty, a kolorystyka będzie możliwie zbliżona do tej, którą zaplanowaliśmy podczas projektowania.

RGB i CMYK czyli dlaczego kolory na ekranie i w druku mogą wyglądać inaczej?

Jedną z pierwszych rzeczy, o których trzeba pamiętać, przygotowując materiały do druku, jest przestrzeń kolorystyczna. Jak już wspominałam na blogu w artykule o Projektach do druku i internetu na monitorach komputerów, telefonach i innych ekranach wykorzystujemy najczęściej przestrzeń RGB, czyli kolory tworzone za pomocą światła, natomiast druk rządzi się trochę innymi zasadami. Tutaj najczęściej wykorzystujemy przestrzeń CMYK.

Kolory w CMYK powstają z farb lub tonerów, a nie ze światła emitowanego przez ekran. Dlatego intensywny, niemal neonowy kolor widoczny na monitorze może po wydrukowaniu wyglądać spokojniej lub trochę ciemniej.

Ekran i papier to po prostu dwa różne sposoby prezentowania koloru. Dlatego projekty przygotowywane przeze mnie do druku sprawdzam również pod kątem odpowiedniej przestrzeni kolorystycznej. Jeżeli kolor marki ma szczególnie duże znaczenie, warto dodatkowo uwzględnić wymagania konkretnej drukarni, technologię druku oraz rodzaj podłoża.

Czym właściwie są spady?

Spad drukarski to kilka dodatkowych milimetrów projektu wychodzących poza jego docelowy format. Brzmi niepozornie, ale jest niezwykle ważny.

Załóżmy, że projektujemy ulotkę, na której zdjęcie lub kolorowe tło dochodzi dokładnie do samej krawędzi kartki. Po wydrukowaniu arkusze są docinane do właściwego formatu. Cięcie odbywa się bardzo precyzyjnie, ale nawet niewielkie przesunięcie mogłoby spowodować pojawienie się przy brzegu cienkiego, białego paska.

I właśnie przed tym chroni spad. Tło, zdjęcie lub inny element dochodzący do krawędzi zostaje celowo powiększony poza linię cięcia. Po przycięciu otrzymujemy estetyczny projekt bez niechcianych białych krawędzi.

Najczęściej spotykamy się ze spadem wynoszącym około 2-3 mm z każdej strony, jednak dokładną wartość zawsze należy sprawdzić w wymaganiach konkretnej drukarni. Spad nie zmienia docelowego rozmiaru ulotki czy wizytówki. Jest technicznym zapasem potrzebnym podczas produkcji.

Margines bezpieczeństwa – nie wszystko powinno znajdować się przy krawędzi

Skoro część projektu wychodzi poza format, w drugą stronę działa tzw. margines bezpieczeństwa. Najważniejsze informacje, takie jak: logo, numer telefonu, adres strony internetowej, tekst, kod QR, ważne elementy graficzne, nie powinny znajdować się zbyt blisko linii cięcia.

Pozostawienie kilku milimetrów wolnej przestrzeni sprawia, że nawet przy minimalnym przesunięciu podczas docinania żaden ważny element projektu nie zostanie naruszony.

Ma to również znaczenie estetyczne. Tekst znajdujący się niemal przy samej krawędzi kartki wygląda ciasno i przypadkowo. Odpowiednia ilość wolnego miejsca poprawia czytelność projektu i nadaje mu wizualnego porządku.

Rozdzielczość zdjęć. Dlaczego fotografia z internetu nie zawsze nadaje się do druku?

To jeden z częstszych problemów, z którymi można spotkać się podczas przygotowywania materiałów reklamowych. Zdjęcie wygląda dobrze na telefonie albo Facebooku, więc wydaje się, że spokojnie można wykorzystać je również na plakacie. Niestety nie zawsze.

Grafiki wyświetlane na ekranach mogą mieć stosunkowo niewielkie wymiary, ponieważ oglądamy je właśnie na niewielkiej powierzchni. Kiedy takie zdjęcie próbujemy znacznie powiększyć, zaczynają być widoczne piksele, a obraz traci ostrość.

W projektach drukowanych bardzo ważna jest więc rozdzielczość grafiki w jej rzeczywistym rozmiarze wykorzystania.

Dla wielu standardowych materiałów drukowanych przyjmuje się około 300 ppi jako bezpieczną wartość dla zdjęć oglądanych z niewielkiej odległości. W przypadku dużych formatów, takich jak banery czy billboardy oglądane z daleka, wymagania mogą wyglądać zupełnie inaczej np. 150 ppi..

Dlatego nie można stosować jednej zasady do każdego rodzaju druku.

Zdjęcie dobre do wizytówki nie musi być odpowiednie do baneru o szerokości kilku metrów i odwrotnie, wymagania dotyczące wielkiego formatu mogą być inne niż w przypadku katalogu czy ulotki.

JPG, PNG czy PDF: jaki plik wysyłamy do drukarni?

Kolejna rzecz, która często powoduje zamieszanie, to format pliku. Klient widzi projekt jako JPG i wygląda on poprawnie, więc naturalne wydaje się pytanie: dlaczego nie wysłać właśnie takiego pliku do drukarni?

JPG świetnie sprawdza się jako plik podglądowy i w wielu zastosowaniach internetowych, ale profesjonalne materiały do druku bardzo często przekazywane są w formacie PDF przygotowanym zgodnie z wymaganiami drukarni.

Taki plik może zawierać wszystkie potrzebne elementy projektu w odpowiednio przygotowanej formie: tekst, grafikę wektorową, zdjęcia, spady oraz informacje dotyczące obszaru strony. W profesjonalnym procesie produkcyjnym stosowane są również odpowiednie standardy PDF przeznaczone do druku.

Nie oznacza to jednak, że istnieje jeden uniwersalny plik odpowiedni dla każdej drukarni. Przed wysłaniem projektu zawsze warto sprawdzić specyfikację techniczną wykonawcy. Jedna drukarnia może wymagać spadu 2 mm, inna 3 mm, konkretnego profilu kolorystycznego albo określonego standardu PDF.

A co z fontami?

Typografia jest jednym z najważniejszych elementów projektu, ale przy przekazywaniu materiału do druku trzeba zadbać także o to, aby zastosowane kroje pisma zostały poprawnie obsłużone.

W zależności od rodzaju projektu i technologii przygotowania pliku fonty mogą zostać odpowiednio osadzone w PDF albo zamienione na krzywe.

Dzięki temu drukarnia nie musi posiadać dokładnie tych samych fontów, które zostały wykorzystane podczas projektowania, a ryzyko przypadkowej zmiany kroju pisma zostaje zminimalizowane.

Kod QR również wymaga odpowiedniego przygotowania

Kody QR są dziś bardzo często wykorzystywane na wizytówkach, ulotkach, plakatach czy banerach. Tutaj również nie wystarczy jedynie wkleić kodu w projekt. Kod powinien mieć odpowiedni rozmiar, dobry kontrast oraz wystarczającą ilość wolnej przestrzeni wokół niego. Przed wysłaniem projektu do druku zawsze warto sprawdzić jego działanie na kilku urządzeniach.

Szczególnie ważne jest to wtedy, gdy kod prowadzi do strony internetowej, formularza, wydarzenia lub mediów społecznościowych. Pięknie zaprojektowana ulotka z niedziałającym kodem QR traci przecież część swojej funkcjonalności.

Papier też ma znaczenie

Projekt nie istnieje w oderwaniu od materiału, na którym zostanie wydrukowany. Ten sam kolor może wyglądać trochę inaczej na papierze kredowym, matowym, niepowlekanym czy papierze ozdobnym. Znaczenie ma także gramatura, uszlachetnienie oraz sama technologia druku.

Dlatego przy bardziej wymagających realizacjach warto myśleć o projekcie i druku jako o jednym procesie, a nie dwóch zupełnie niezależnych etapach. To, co świetnie wygląda na ekranie, trzeba jeszcze przełożyć na rzeczywisty materiał, który klient weźmie do ręki.

Plik przeznaczony do internetu powinien być przede wszystkim odpowiednio zoptymalizowany, lekki i przygotowany w przestrzeni RGB.

Plik drukarski musi natomiast uwzględniać wymagania produkcyjne: odpowiedni format, spady, rozdzielczość obrazów, kolorystykę i sposób zapisania projektu. Dlatego ten sam projekt może zostać przekazany klientowi w kilku różnych wersjach.

I każda z nich ma swoje konkretne zastosowanie

Dobry projekt do druku to nie tylko estetyczna kompozycja. Za gotową ulotką, wizytówką, plakatem czy katalogiem znajduje się również cała techniczna strona przygotowania materiału.

CMYK pomaga właściwie przygotować kolorystykę do druku, spady zabezpieczają projekt podczas docinania, marginesy chronią ważne informacje, odpowiednia rozdzielczość wpływa na jakość zdjęć, a właściwie przygotowany PDF pozwala bezpiecznie przekazać projekt do produkcji.

To właśnie dlatego przygotowanie pliku do druku jest częścią pracy grafika, której klient często nie widzi, ale której efekty są bardzo widoczne po odebraniu gotowych materiałów.

Dobrze przygotowany projekt powinien być nie tylko ładny. Powinien być również funkcjonalny i poprawny technologicznie, od pierwszego pomysłu aż po gotowy wydruk.